Op 18 september kreeg Sophie van Rijn de Betto Deelmanprijs voor haar onderzoek op gebied van de neuropsychologie. Deze prijs gaat ieder jaar naar iemand die bijzondere dingen doet in een vakgebied dat pas sinds 2006 een eigen vereniging voor professionals heeft. De prijs werd uitgereikt door de voorzitter, dr. Alex Knipping. Het was een feestelijke bijeenkomst in de Oranjerie van de Hortus in Leiden.
Vakgenoten van Sophie gaven een lezing. De eerste spreker was hoogleraar Wouter Staal. Het is moeilijk om zijn verhaal kort samen te vatten. Hij ziet de kracht van TRIXY Expertisecentrum in het kijken naar het hele plaatje: van gen tot maatschappij en van fundamenteel onderzoek naar het zenuwstelsel tot toepassing bij therapie. Ook ziet hij dat sociale cohesie, steun, hulp en betekenis belangrijk zijn als er moeilijke dingen gebeuren in je leven. Hij sloot af met een citaat van Gabor Maté: ‘ Safety is not the absence of threat but the presence of connection’: Veiligheid is niet de afwezigheid van dreiging maar de aanwezigheid van verbinding.
Kimberley Kuiper was de tweede spreker, zij promoveerde in 2023. Ze gaf een voorbeeld van het werken bij Trixy met het verhaal van ‘Marjolein’, een 15 jaar oud en het gaat niet zo goed met haar. Is dat nou gewoon de leeftijd, is het een depressie of angststoornis of is het haar triple X-syndroom? De situatie vraagt ook veel van haar ouders en broer. Uiteindelijk hielp het uittekenen van situaties Marjolein om anders te gaan denken. Zo gaat ze zich ook beter voelen. Binnen TRIXY worden onderwijs, zorg en wetenschap gecombineerd. Zo versterken ze elkaar en dat is mooi.
Sophie vertelde zelf ook over haar onderzoek. Ze begon met de indrukwekkende ontwikkeling van de hersenen vanaf het begin van de zwangerschap tot volwassenheid. Bij de geboorte zijn alle hersenbanen in aanleg al aanwezig. In de eerste 24 maanden ontstaan er heel veel verbindingen en daarna worden dat er weer minder. De verbindingen die gebruikt worden, blijven. In het onderzoek proberen ze inzicht te krijgen in de stappen van chromosoomvariatie naar bouw van de hersenen naar werking van de hersenen naar sociaal-emotioneel functioneren, gedrag. Wat zit er achter het gedrag dat we zien? Welke kinderen hebben extra aandacht nodig?
Door kinderen met een prenatale diagnose te volgen in de tijd met vragenlijsten, video-observaties en meten van de hersenfuncties krijg je meer inzicht. Het onderzoek kan nu ook bij de kinderen thuis, dat is veel fijner. Daarvoor is een mini-lab gebouwd dat kan meten waar een kind precies naar kijkt: naar het gezicht, de ogen, de mond van iemand op het beeldscherm?
Hoe goed een kind is in pragmatische taal, dus taal om te communiceren met andere mensen, voorspelt hoe het kind zich later gaat gedragen. Emoties herkennen bij een ander is vaak lastig voor kinderen met een extra X of Y. Gelukkig is dat te trainen met een spelletje dat ouders kunnen doen met hun kind. De kinderen die meededen aan onderzoek naar het effect van dit spelletje hadden aan het begin een achterstand. Door het oefenen gingen zoveel vooruit dat ze even goed werden als de controlegroep.
Het is belangrijk dat ouders en professionals zich bewust zijn van het risico op problemen in de ontwikkeling en dat een kind meerdere keren getest wordt in de loop van de jaren. Het ontwikkelen van richtlijnen voor diagnostiek en begeleiding is een wens van Sophie. Dat wil ze graag doen in samenwerking met ouders en andere betrokkenen. Zo was op één van de dia’s ook ons logo te zien. En in onze lijst met wetenschappelijke artikelen staan veel publicaties van TRIXY. Wij zijn heel blij met deze samenwerking.